คอนแทคเลนส์กัน UV มีจริง โดยผสมสารดูดซับรังสียูวีไว้ในเนื้อเลนส์ เช่นเลนส์วัสดุ MPC ที่กรองแสงสีฟ้า พร้อมกัน UV-B 95% / UV-A 80% แต่ใส่แทนแว่นกันแดดไม่ได้ เพราะเลนส์ปิดเฉพาะกระจกตา ไม่ครอบคลุมตาขาว เปลือกตา และผิวรอบดวงตา ทางที่ดีที่สุดคือใช้ทั้งสองอย่างร่วมกัน
คอนแทคเลนส์กัน UV คืออะไร มีจริงไหม
คอนแทคเลนส์กัน UV เป็นเทคโนโลยีที่มีอยู่จริงและใช้กันมานานในวงการเลนส์ หลักการคือผู้ผลิตจะผสม "สารดูดซับรังสียูวี" (UV-absorbing agent) ลงไปในเนื้อวัสดุเลนส์ตั้งแต่ขั้นตอนการผลิต เมื่อรังสียูวีวิ่งผ่านเลนส์ สารนี้จะดูดซับพลังงานไว้ก่อนถึงกระจกตา คล้ายกับที่ครีมกันแดดทำงานบนผิวหนัง
จุดที่หลายคนเข้าใจผิดคือคิดว่าเลนส์สีทุกรุ่นกัน UV ได้อัตโนมัติ ความจริงคือ "สี" ของเลนส์ไม่เกี่ยวกับการกันยูวีเลย เลนส์ที่กัน UV ได้ต้องระบุคุณสมบัตินี้ไว้ในสเปคชัดเจน เช่นเลนส์วัสดุ MPC Moisture Lock ที่นอกจากล็อกความชุ่มชื้นแล้วยังผสมสารกรองยูวีมาในเนื้อเลนส์ด้วย และหลายรุ่นในกลุ่มนี้ยังช่วยกรองแสงสีฟ้า (Blue Light) จากหน้าจอเพิ่มอีกชั้น ซึ่งเป็นจุดต่างจากเลนส์กัน UV ทั่วไปในตลาด — จากการสำรวจ listing คอนแทคเลนส์ขายดี 70 รายการบน Shopee ไทย (ส.ค. 2569) มีเพียง 1-2 รายการเท่านั้นที่ระบุคุณสมบัติกรองแสงสีฟ้าหรือกัน UV ไว้บนหน้าสินค้า — เหมาะกับคนตาแห้งง่าย ตาแพ้แสง หรือตาเคืองง่าย
รังสี UV ทำอะไรกับดวงตาได้บ้าง
องค์กรจักษุแพทย์ทั่วโลกอย่าง American Academy of Ophthalmology (AAO) ระบุตรงกันว่าการรับรังสียูวีสะสมเป็นเวลานานสัมพันธ์กับปัญหาดวงตาหลายอย่าง
- ต้อลมและต้อเนื้อ — เนื้อเยื่อบนตาขาวหนาตัวขึ้นจากการโดนแดด ลม และฝุ่นสะสม พบบ่อยในคนที่ทำงานกลางแจ้งในประเทศเขตร้อนอย่างไทย
- ต้อกระจก — รังสียูวีสะสมเป็นปัจจัยเร่งให้เลนส์ตาธรรมชาติขุ่นเร็วขึ้น
- กระจกตาอักเสบจากแสงแดด (Photokeratitis) — เหมือน "ผิวไหม้แดด" ที่เกิดบนกระจกตา มักเกิดหลังอยู่กลางแดดจ้าหรือผิวน้ำสะท้อนแสงนานๆ โดยไม่ป้องกัน
- ความเสื่อมของจอประสาทตาในระยะยาว — แม้กลไกยังศึกษากันต่อเนื่อง แต่จักษุแพทย์แนะนำให้ป้องกันยูวีตั้งแต่อายุน้อยเสมอ
ที่สำคัญคือรังสียูวีไม่ได้มาเฉพาะวันแดดจัด วันเมฆครึ้มก็ยังมียูวีทะลุลงมาได้ และพื้นผิวอย่างน้ำทะเลหรือทรายยังสะท้อนรังสีเข้าตาเพิ่มอีกทาง ใครชอบเที่ยวทะเลลองอ่านเพิ่มที่ ใส่คอนแทคเลนส์ไปทะเลได้ไหม
คอนแทคเลนส์กัน UV ป้องกันได้แค่ไหน? ดูตัวเลขชัดๆ
ตัวเลขที่ต้องดูคือเปอร์เซ็นต์การกรอง UV-A และ UV-B โดย UV-B เป็นช่วงคลื่นที่พลังงานสูงและทำร้ายเนื้อเยื่อผิวตาได้มากกว่า ส่วน UV-A ทะลุเข้าลึกกว่า ตารางนี้เทียบให้เห็นภาพว่าอุปกรณ์แต่ละแบบป้องกันต่างกันอย่างไร
| อุปกรณ์ | การกรอง UV | พื้นที่ที่ป้องกัน | ลดแสงจ้าได้ไหม |
|---|---|---|---|
| คอนแทคเลนส์ทั่วไป (ไม่ระบุกัน UV) | ไม่มีการรับรอง | — | ไม่ได้ |
| คอนแทคเลนส์กัน UV (เช่นวัสดุ MPC) | UV-B 95% / UV-A 80% + กรองแสงสีฟ้า | เฉพาะกระจกตาที่เลนส์ปิดถึง | ไม่ได้ (เลนส์ใส่แล้วมองสว่างปกติ) |
| แว่นกันแดดมาตรฐาน UV400 | กรองรังสีช่วงต่ำกว่า 400 นาโนเมตรได้เกือบทั้งหมด | กระจกตา ตาขาว เปลือกตา ผิวรอบดวงตา | ได้ (เลนส์เข้มลดความสว่าง) |
| แว่นกันแดดทรงครอบ + หมวกปีกกว้าง | ครอบคลุมสุด รวมแสงที่เข้าด้านข้างและด้านบน | ดวงตาและใบหน้าส่วนบน | ได้ |
จะเห็นว่าเลนส์กัน UV กรองรังสีได้จริงในตำแหน่งที่เลนส์ปิดอยู่ ซึ่งเป็นข้อดีที่แว่นกันแดดให้ไม่ได้ด้วยซ้ำ เพราะแสงที่ลอดขอบแว่นด้านข้างยังเข้าถึงกระจกตาได้ แต่เลนส์แนบอยู่บนกระจกตาตลอดเวลา จึงทำหน้าที่เป็น "ด่านสุดท้าย" ที่ดีมาก เพียงแต่มันปกป้องได้แค่พื้นที่เล็กๆ เท่านั้น
แล้วทำไมใส่แทนแว่นกันแดดไม่ได้
เหตุผลหลักมี 3 ข้อ
- พื้นที่ป้องกันไม่พอ — เลนส์ขนาด DIA 14.0-14.5 มม. ปิดได้เฉพาะกระจกตาและขอบตาดำ ขณะที่ตาขาว เยื่อบุตา เปลือกตา และผิวบอบบางรอบดวงตายังโดนยูวีเต็มๆ ซึ่งจุดเหล่านี้แหละที่เป็นตำแหน่งเกิดต้อลม ต้อเนื้อ และมะเร็งผิวหนังรอบดวงตา
- ไม่ลดแสงจ้า — เลนส์กัน UV เป็นเลนส์ใสหรือเลนส์สีปกติ ไม่ได้ลดความสว่างเหมือนเลนส์แว่นกันแดดสีเข้ม ตายังต้องหรี่สู้แสงอยู่ดี
- ไม่กันลม ฝุ่น และทราย — แว่นกันแดดยังทำหน้าที่เป็นเกราะกายภาพกันสิ่งแปลกปลอมเข้าตา ซึ่งสำคัญมากสำหรับคนใส่คอนแทคเลนส์ เพราะฝุ่นที่เข้าไปติดใต้เลนส์ทำให้ระคายเคืองได้ง่าย
สรุปคือให้มองเลนส์กัน UV เป็น "ตัวช่วยเสริม" ไม่ใช่ตัวแทน จักษุแพทย์แนะนำเสมอว่าวันที่ออกแดดจัดควรใส่แว่นกันแดดที่กัน UV ร่วมด้วย แม้จะใส่คอนแทคเลนส์กัน UV อยู่แล้วก็ตาม
วิธีเช็คว่าคอนแทคเลนส์ที่ใช้กัน UV จริงไหม
ก่อนซื้อให้เช็ค 3 จุดนี้
- ดูสเปคบนกล่องหรือหน้าสินค้า — ต้องระบุคำว่า UV Blocking หรือเปอร์เซ็นต์การกรอง UV-A/UV-B ชัดเจน ถ้าไม่เขียนไว้ให้ถือว่าไม่กัน (วิธีอ่านสเปคเลนส์แบบละเอียดดูได้ที่ วิธีอ่านสเปคคอนแทคเลนส์ใน 5 นาที)
- ดูเอกสารรับรอง — แบรนด์ที่จริงจังจะมีผลทดสอบจากแล็บอ้างอิงได้ เช่นเลนส์ MPC ของ Glitzlens อย่างรุ่น Mille Brown, เลนส์ใส Crystal Clear หรือรายวันรุ่น Ray ที่มีผลทดสอบระบุการกรองแสงสีฟ้า/UV-B 95% / UV-A 80% พร้อมเลขทะเบียน อย. ไทย
- อย่าเชื่อคำว่า "เลนส์สีเข้มกันแดดได้" — เม็ดสีในเลนส์ไม่ใช่สารกรองยูวี เลนส์สีเข้มที่ไม่มีสาร UV-absorbing ก็ไม่กันยูวี
สูตรปกป้องดวงตาจากแดดแบบครบสำหรับคนใส่เลนส์
ถ้าต้องอยู่กลางแจ้งนาน ลองจัดชุดป้องกันแบบนี้: ใส่คอนแทคเลนส์ที่มีคุณสมบัติกัน UV เป็นด่านในสุด สวมแว่นกันแดดมาตรฐาน UV400 ทรงกระชับใบหน้าเป็นด่านหลัก และเสริมด้วยหมวกปีกกว้างเมื่อแดดแรงจัด วิธีนี้ครอบคลุมทั้งกระจกตา ตาขาว เปลือกตา และผิวรอบดวงตา แถมยังช่วยลดอาการตาแห้งจากลมปะทะ ซึ่งเป็นปัญหายอดฮิตของคนใส่เลนส์กลางแจ้งอีกด้วย
คำถามที่พบบ่อย
ใส่คอนแทคเลนส์กัน UV แล้วยังต้องใส่แว่นกันแดดอีกไหม?
ยังต้องใส่ เพราะเลนส์ปกป้องเฉพาะกระจกตาที่เลนส์ปิดถึง ส่วนตาขาว เปลือกตา และผิวรอบดวงตายังโดนรังสีเต็มๆ แว่นกันแดดยังช่วยลดแสงจ้าและกันลมฝุ่น ซึ่งเลนส์ทำแทนไม่ได้
คอนแทคเลนส์สีทุกรุ่นกัน UV หรือเปล่า?
ไม่ใช่ สีของเลนส์ไม่เกี่ยวกับการกันยูวี เลนส์ที่กัน UV ได้ต้องผสมสารดูดซับรังสีในเนื้อวัสดุและระบุไว้ในสเปคชัดเจน เช่นเปอร์เซ็นต์การกรอง UV-A/UV-B ถ้ากล่องไม่ระบุ ให้ถือว่าไม่มีคุณสมบัตินี้
เลนส์กัน UV ช่วยให้มองแดดจ้าสบายตาขึ้นไหม?
ไม่ช่วย เพราะเลนส์กัน UV เป็นเลนส์ใสหรือเลนส์สีปกติ ไม่ได้ลดปริมาณแสงที่มองเห็น (visible light) ตาจึงยังรู้สึกจ้าเหมือนเดิม ต่างจากแว่นกันแดดเลนส์เข้มที่ลดความสว่างลงด้วย
วันเมฆครึ้มหรืออยู่ในรถ ยังต้องกังวลเรื่อง UV ไหม?
ยังควรระวัง เพราะรังสี UV-A ทะลุเมฆและกระจกรถด้านข้างได้บางส่วน การใส่เลนส์ที่กัน UV เป็นประจำจึงเป็นการป้องกันสะสมระยะยาวที่ได้เปรียบ โดยเฉพาะคนที่ขับรถหรืออยู่กลางแจ้งบ่อย
แหล่งอ้างอิง
- American Academy of Ophthalmology (AAO) — ข้อมูลผลกระทบของรังสียูวีต่อดวงตาและคำแนะนำการป้องกัน (https://www.aao.org)
- สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) — ข้อกำหนดคอนแทคเลนส์ในฐานะเครื่องมือแพทย์ (https://www.fda.moph.go.th)
- World Health Organization (WHO) — ความรู้เรื่องรังสีอัลตราไวโอเลตและสุขภาพ (https://www.who.int)
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไปเพื่อการศึกษา ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ หากมีอาการผิดปกติที่ดวงตา ควรหยุดใช้เลนส์และพบจักษุแพทย์ | คอนแทคเลนส์เป็นเครื่องมือแพทย์ ควรเลือกซื้อผลิตภัณฑ์ที่มีเลขทะเบียน อย. ถูกต้อง
อยากรู้ว่าสีไหนเข้ากับตาคุณ? ลองผ่านกล้องได้เลยไม่ต้องสั่งก่อน
ลองเลนส์ผ่าน AR Try-Onช้อปทุกรุ่นบน Shopee
อย. ใบรับแจ้งเลขที่ 69-2-2-2-0006310 (ตรวจสอบสถานะล่าสุดได้ที่ฐานข้อมูล อย.) · Shopee 4.9★ จากคะแนนรีวิวเกือบ 40,000 รายการ · ยอดขายสะสมกว่า 177,000 คู่ · ข้อมูล ณ ส.ค. 2569