ไม่มีน้ำยาล้างเลนส์ ใช้น้ำเกลือหรือน้ำเปล่าแช่คอนแทคเลนส์แทนได้ไหม?

คำตอบสั้นๆ คือ น้ำเปล่าห้ามใช้แช่คอนแทคเลนส์เด็ดขาด เพราะเสี่ยงเชื้ออะมีบาที่ทำลายกระจกตา ส่วนน้ำเกลือปราศจากเชื้อใช้แช่ได้เพียงชั่วคราวและไม่ฆ่าเชื้อโรคใดๆ ก่อนใส่เลนส์อีกครั้งต้องล้างด้วยน้ำยาล้างเลนส์จริงเสมอ ถ้าหาน้ำยาไม่ได้เลย ทางที่ปลอดภัยที่สุดคือทิ้งเลนส์คู่นั้นหรืองดใส่ไปก่อน

น้ำเกลือแช่คอนแทคเลนส์ได้ไหม? ได้แค่ "พักชั่วคราว" ไม่ใช่ฆ่าเชื้อ

น้ำเกลือปราศจากเชื้อ (Sterile Normal Saline 0.9%) มีความเข้มข้นใกล้เคียงน้ำตา จึงไม่ทำให้เลนส์เสียรูปหรือบวมน้ำในระยะสั้น ปัญหาคือน้ำเกลือ ไม่มีสารฆ่าเชื้อโรคเลย มันทำได้แค่ป้องกันไม่ให้เลนส์แห้งเท่านั้น เชื้อแบคทีเรีย เชื้อรา และคราบโปรตีนที่ติดมากับเลนส์หลังใส่มาทั้งวันจะยังอยู่ครบ และยิ่งแช่นานเชื้อยิ่งเพิ่มจำนวนในตลับ

ดังนั้นถ้าจำเป็นจริงๆ ให้ใช้น้ำเกลือแช่คอนแทคเลนส์เป็น "ที่พักฉุกเฉิน" ข้ามคืนได้เพียงครั้งเดียว และก่อนใส่กลับเข้าตา ต้องถูล้างและแช่ด้วยน้ำยาอเนกประสงค์ (Multipurpose Solution) ตามเวลาที่ฉลากกำหนดก่อนเสมอ ถ้ายังหาน้ำยาไม่ได้ อย่าเพิ่งใส่เลนส์คู่นั้นเด็ดขาด อ่านเพิ่มเติมเรื่องชนิดของน้ำยาได้ที่ เปรียบเทียบน้ำยาล้างคอนแทคเลนส์ Multipurpose vs ไฮโดรเจนเปอร์ออกไซด์

ทำไมน้ำเปล่าถึงห้ามเด็ดขาด แม้จะเป็นน้ำดื่มสะอาด

น้ำประปา น้ำดื่มบรรจุขวด หรือแม้แต่น้ำต้มสุก ล้วน "ไม่ปราศจากเชื้อ" ในมาตรฐานของดวงตา ความเสี่ยงที่จักษุแพทย์กังวลที่สุดคือเชื้อ Acanthamoeba อะมีบาขนาดเล็กที่พบได้ในน้ำประปาและแหล่งน้ำธรรมชาติทั่วไป หากเชื้อนี้ติดไปกับเลนส์แล้วเข้าสู่กระจกตา อาจก่อภาวะกระจกตาอักเสบรุนแรง (Acanthamoeba Keratitis) ซึ่งรักษายาก เจ็บปวดมาก และในรายรุนแรงอาจสูญเสียการมองเห็นถาวร

นอกจากเรื่องเชื้อโรค น้ำเปล่ายังมีความเข้มข้นต่างจากน้ำตา ทำให้เลนส์นิ่มดูดน้ำจนบวม เสียความโค้ง และอาจดูดติดกระจกตาแน่นจนถอดยาก นี่คือเหตุผลเดียวกับที่ไม่ควรใส่เลนส์ ว่ายน้ำหรืออาบน้ำ เพราะน้ำสัมผัสเลนส์โดยตรงคือความเสี่ยงเดียวกัน

ตารางสรุป: ของเหลวไหนใช้กับคอนแทคเลนส์ได้-ไม่ได้